۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ - در یک مطالعۀ مشاهده‌ای که اخیراً به‌صورت آنلاین به‌عنوان یک «مقاله‌ در دست چاپ» در ژورنال Scientific Reports منتشر شد، محققان دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو، گزارش دادند که سماگلوتاید، یک آگونیست گیرنده پپتید-۱ شبه‌گلوکاگون (GLP-1 RA) که برای درمان دیابت نوع ۲ و مدیریت وزن در افراد مبتلا به چاقی یا دارای اضافه وزن استفاده می‌شود، با کاهش خطر مرگ ناشی از بیماری کروناویروس ۲۰۱۹ (کووید-۱۹) مرتبط است که این امر با یافته‌های قبلی همسو است.

محققان با تحلیل اسناد پزشکی و داروخانه‌های سرپایی دریافتند که مصرف سماگلوتاید با ۴۹ درصد کاهش در «خطر تعدیل‌شده» مرگ‌ومیر مرتبط با کووید-۱۹ همراه بوده است؛ موضوعی که به‌ویژه از آن جهت اهمیت دارد که چاقی یا اضافه وزن و دیابت نوع ۲، به‌عنوان شرایط اولیه‌ای که ممکن است سماگلوتاید برای آن‌ها تجویز شود، به‌طور پیوسته با افزایش خطر مرگ‌ومیر مرتبط بوده‌اند. ثابت شده است که سماگلوتاید به کنترل سطح قند خون و کاهش وزن بدن کمک می‌کند، اگرچه این مطالعه تغییرات در این نتایج را اندازه‌گیری نکرد. در عوض، این مطالعه ارتباطی را با خطر کمتر مرگ‌ومیر ناشی از کووید-۱۹ در کل جمعیت بیمه‌شده (به‌جای مطالعۀ اختصاصی بر روی افراد دارای عفونت ثبت‌شده SARS-CoV-2) شناسایی کرد.

میلیون‌ها نفر کووید-۱۹ را تجربه کرده‌اند و بیماری شدید و مرگ به‌طور نامتناسبی در میان افراد آسیب‌پذیر، به‌ویژه افراد مبتلا به دیابت یا چاقی رخ داده است. این افراد ممکن است مستعد ابتلا به کووید-۱۹ شدید و عوارض مرتبط با آن باشند و درنتیجه با خطر مرگ بیشتری مواجه‌ باشند. شواهد نوظهور نشان‌دهنده پتانسیل درمانی گسترده‌تر آگونیست‌های گیرنده  GLP-1فراتر از تنظیم قند خون و مدیریت وزن است که محققان را بر آن داشت تا نقش بالقوه آن‌ها را در بهبود پیامدهای کووید-۱۹ بررسی کنند.

دربارۀ این مطالعه

محققان برای پی بردن به این موضوع که آیا مصرف داروی «سماگلوتاید» (مانند اوزمپیک، وگووی یا ریبلسوس) می‌تواند خطر مرگ ناشی از کووید-۱۹ را کاهش دهد یا خیر، اطلاعات پزشکی بیش از ۱۰ میلیون نفر از بیمه‌شدگان را در ایالات متحده بررسی کردند. پژوهشگران برای اینکه به نتایج دقیقی برسند، وضعیت سلامت افراد مصرف‌کننده و غیرمصرف‌کنندۀ سماگلوتاید را با در نظر گرفتن عواملی مانند سن، بیماری‌های زمینه‌ای (مثل دیابت و چاقی)، سابقه واکسیناسیون و مصرف سایر داروها با هم مقایسه کردند تا اطمینان حاصل کنند که تفاوت در آمار مرگ‌ومیر واقعاً به اثرات احتمالی این دارو مربوط است، نه تفاوت‌های دیگر در وضعیت سلامتی افراد.

نتایج و بحث

در میان شرکت‌کنندگان در مطالعه، اکثریت سفیدپوست (۶۲٪) و زن (۵۱٪) بودند، در حالی که جنوب (ایالات متحده) بیشترین منطقه نمایندگی‌شده (۴۲٪) با میانگین «شاخص هم‌ابتلایی چارلسون» (CCI) برابر با ۱.۱۲ بود. چاقی (۱۵٪) و دیابت (۱۳٪) شایع‌ترین بیماری هایی بودند که همزمان وجود داشتند، در حالی که نزدیک به یک نفر از هر ده شرکت‌کننده بیماری قلبی داشت. کمتر از ۸٪ شرکت‌کنندگان سابقه عفونت SARS-CoV-2داشتند و حدود ۴۵٪ حداقل یک دوز واکسن SARS-CoV-2دریافت کرده بودند. در حالی که وضعیت استعمال دخانیات برای اکثر شرکت‌کنندگان (۹۰٪) نامشخص باقی ماند، ۷.۷٪ از کل گروه به‌عنوان افراد هرگز سیگاری و ۲.۲٪ به‌عنوان سیگاری‌های فعلی یا سابق طبقه‌بندی شدند.

محققان دریافتند که مصرف سماگلوتاید با ۴۹ درصد کاهش در «خطر تعدیل‌شده» مرگ‌ومیر مرتبط با کووید-۱۹ همراه است که با کاهش خطر ۳۴ درصدی تخمین‌زده‌شده در کارآزمایی SELECTهمسو بوده و در عین حال این یافته‌ها را به یک گروه بزرگ از دنیای واقعی شامل افراد تحت پوشش بیمه‌های تجاری و «مدیکر ادونتج» تعمیم می‌دهد. نویسندگان، اثرات ضدالتهابی، کاهش بیش‌فعالی مجاری هوایی و درمان چاقی را به‌عنوان توضیحات احتمالی برای رابطۀ مشاهده‌شده پیشنهاد کردند. با این حال، این مطالعه التهاب، عملکرد مجاری هوایی، علائم تنفسی یا تشدید بیماری را اندازه‌گیری نکرد و این مکانیسم‌ها را در حد فرضیه‌سازی باقی گذاشت که نیازمند بررسی‌های بیشتر است.

در میان مصرف‌کنندگان سماگلوتاید، تیم تحقیق ۱۹۲ مورد مرگ مرتبط با کووید-۱۹ را در ۹۶,۸۴۲ نفر-سال (PY) با نرخ بروز (IR) برابر با ۱.۹۸ مشاهده کرد. در میان غیرمصرف‌کنندگان، ۱۳,۵۹۱ مورد مرگ مرتبط با کووید-۱۹ در ۸,۶۹۲,۹۴۰ نفر-سال با نرخ بروز ۱.۵۶ گزارش شد. اگرچه نرخ بروز خام در میان مصرف‌کنندگان سماگلوتاید بالاتر بود، اما این شرکت‌کنندگان مسن‌تر بودند و شیوع دیابت، چاقی، بیماری قلبی و سایر شرایط مرتبط با مرگ‌ومیر به‌طور قابل‌توجهی در آنها بالاتر بود. «نسبت خطر» (HR) وزن‌دهی و تعدیل‌شده برای مرگ‌ومیر مرتبط با کووید-۱۹ که با مصرف سماگلوتاید مرتبط بود، ۰.۵۱ (فاصله اطمینان ۹۵٪، ۰.۴۳ تا ۰.۶۱؛ P< 0.001) محاسبه شد. دیابت (با نسبت خطر ۲.۵۶) و چاقی (با نسبت خطر ۱.۳۳) با خطر بالاتر مرگ‌ومیر ناشی از کووید-۱۹ مرتبط بودند که با شواهد قبلی همخوانی دارد.

نتیجه‌گیری

یافته‌ها از وجود ارتباط بین مصرف سماگلوتاید و کاهش مرگ‌ومیر مرتبط با کووید-۱۹ در کل گروه مطالعه و همچنین در تحلیل‌های محدود به افراد مبتلا به دیابت یا چاقی حمایت می‌کند. با نگاه به آینده، تحقیقات آینده‌نگر از جمله کارآزمایی‌های تصادفی کنترل‌شده برای تعیین اینکه آیا این ارتباط علیّ (علت و معلولی) است یا خیر و برای شفاف‌سازی مکانیسم‌های بیولوژیکی زمینه‌ای، مورد نیاز است. مطالعات آینده همچنین باید روابط دوز-پاسخ، طول دوره درمان و اینکه آیا سماگلوتاید با مرگ‌ومیر ناشی از سایر علل نیز مرتبط است یا خیر را بررسی کنند.

اگرچه این یافته‌ها امیدوارکننده هستند، اما گسترش تحقیق به افرادی که فاقد بیمه تجاری یا «مدیکر ادونتج» هستند، تعمیم‌پذیری و ارتباط آن با دنیای واقعی را بهبود می‌بخشد. پیامد مبتنی بر اسناد بیمه ممکن است مرگ‌ومیرهایی را که در آن‌ها کووید-۱۹ مستند نشده است، از قلم انداخته باشد؛ اما با وجود تعدیل‌های آماری، «مخدوش‌کننده‌های اندازه‌گیری‌نشده» همچنان محتمل هستند.

محققان نوشتند: مقدار [1] Eبرابر با ۳.۳۱، به ما می‌گوید که یافته‌ی ما در برابر عوامل مخدوش‌کننده پنهان نسبتاً مقاوم است. یعنی برای اینکه بگوییم نتیجه «کاهش مرگ‌ومیر» واقعاً اشتباه است، باید یک عامل بسیار قوی (بیش از ۳ برابر قوی‌تر از حد معمول) وجود داشته باشد که در مطالعه ما دیده نشده باشد. چون احتمال وجود چنین عامل قدرتمندی کم است، ما به این نتیجه امیدوار هستیم، اما همچنان این احتمال را به‌طور کامل منتفی نمی دانیم. آنها افزودند: از آنجایی که این تحلیل مشاهده‌ای نمی‌تواند رابطه علیّ را اثبات کند، نباید این یافته‌ها را به‌عنوان شواهدی برای تجویز سماگلوتاید به‌طور خاص جهت پیشگیری از مرگ‌ومیر مرتبط با کووید-۱۹ تفسیر کرد.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20260730/Ten-million-person-study-links-semaglutide-to-lower-COVID-19-mortality.aspx